https://www.thbaj.ir/ فصلنامه علمی سیاست پژوهی تحول در علوم انسانی fa daily 1 Sun, 21 Jun 2026 00:00:00 +0330 Sun, 21 Jun 2026 00:00:00 +0330 https://www.thbaj.ir/article_245501.html پیشرفت‌های فناوری هوش مصنوعی، پتانسیل تحول چشمگیری در برنامه‌ریزی منابع انسانی ایجاد کرده است. با این حال، تلفیق مؤثر این فناوری با سیستم‌های برنامه‌ریزی در سازمان‌های دولتی با چالش‌های ساختاری و بومی روبرو است. این پژوهش با هدف طراحی الگویی برای تلفیق هوش مصنوعی در برنامه‌ریزی منابع انسانی و با مطالعه موردی بنیاد شهید استان تهران انجام شد. این تحقیق از رویکرد آمیخته اکتشافی بهره می‌گیرد. در مرحله کیفی، با تحلیل مضمون 16 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با کارشناسان، ابعاد و مؤلفه‌های کلیدی استخراج شد. در مرحله کمی، با مدلسازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) بر روی 63 پرسشنامه از مدیران و متخصصان، مدل نهایی اعتبارسنجی گردید. یافته‌ها شش بعد اصلی مدل را شناسایی کردند: 1) مدیریت داده و کیفیت اطلاعات، 2) سیاست‌ها و آمادگی سازمانی، 3) ملاحظات اخلاقی، قانونی و حریم خصوصی، 4) فرایندهای مدیریت منابع انسانی، 5) قابلیت‌های فناوری هوش مصنوعی، و 6) چالش‌ها و موانع. روابط میان این ابعاد معنادار بوده و برازش مطلوب مدل با شاخص‌های GOF=0.663 و SRMR=0.015 تأیید شد. این مدل، با تأکید بر تلفیق هوش انسانی و مصنوعی و لحاظ کردن عوامل فرهنگی-قانونی خاص ، به مدیران سازمان‌های دولتی کمک می‌کند تا با تصمیم‌گیری‌های داده‌محور، شفافیت و بهره‌وری را در برنامه‌ریزی منابع انسانی ارتقا دهند. نتایج این پژوهش، الگویی نوین و بومی برای تلفیق هوش مصنوعی در سیستم‌های برنامه‌ریزی منابع انسانی سازمان‌های دولتی ارائه می‌دهد و خلأ تحقیقاتی در این حوزه را پر می‌نماید. https://www.thbaj.ir/article_245498.html سوره والعصر یکصد و سومین سوره قرآن می باشد که در سه آیه مفاهیم و مطالب عظیمی را بیان نموده است از بررسی تفسیر سوره والعصر طباطبایی و خواجه نصیرالدین طوسی به دست می آید که خواجه بهتر از متنِ سوره والعصر پرده برداشته است و علامه طباطبایی بنا بر عللی که در متن مقاله بدان پرداخته می شود متن را منسجم تفسیر ننموده اند . در این پژوهش به شیوه ی تحلیلی - توصیفی نظر خواجه نصیرالدین طوسی و المیزان در خصوص سوره والعصر واکاوی گردیده است و آنچه از این پژوهش به دست می آید اینست که خواجه از تواصی های دوگانه سخن می گوید و قائل به عام و خاص نیست اما طباطبایی از یگانگی تواصی ها و عام و خاص سخن می گوید و معتقد است هر دو تواصی در سوره والعصر به یک معنا می باشد و همچنین قائل به عام و خاص می باشد و در نهایت از بررسی تطبیقی نظرات این دو مفسر بدین نتیجه می رسیم.خواجه بهتر و منسجم تر پرده از مراد متن برداشته است. https://www.thbaj.ir/article_244895.html ایده اسلامی سازی علوم که بیشتر با عنوان علم دینی از آن یاد می شود در پنجاه سال گذشته به صورت جدی در جهان مطرح بوده است و نظریات متنوع و متکثری در ارتباط با امکان ، ضرورت و چگونگی دستیابی به آن ارائه شده است . در سال های اخیردر ایران نیز محققین و اندیشمندان گام های ارزنده ای برای تحقق این ایده برداشته اند. هر یک از این رویکردها در جایگاه خود از وجوه امتیاز ، برتری ها و همچنین اشکالات و نقض هایی برخوردار است. فرا نظریه تکوینی نیز در بستر اندیشه اسلامی، کوششی در راستای پیوند بین دین و علم است. این رویکرد تلاش دارد با طرح نظریه ای جایگزین رهیافتی سودمند در مطالعات علوم انسانی و اجتماعی پیشنهاد دهد و قابلیت این رویکرد را در ورود به مطالعات اجتماعی و انسانی به بحث گذارد. فرا نظریه تکوینی بر مبانی فلسفه اسلامی به صورت عام و حکمت متعالیه صدرایی به صورت خاص شکل گرفته است و با پذیرش مباحث اصالت وجود، تشکیک وجود و حرکت جوهری، مولفه های این متا تئوری را مطرح می کند ، چارچوبی که بر آن اساس دستگاه شناختاری تکوینی شکل می گیرد و در نهایت به نوعی روش شناسی در پژوهش می انجامد تا راهنمایی برای پژوهشگران جهت ورود به شناخت علمی در بستر اندیشه اسلامی باشد . https://www.thbaj.ir/article_245493.html در دنیای امروز، مفهوم هویت به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری شخصیت و رفتار افراد، نقش حیاتی در توسعه فردی و اجتماعی ایفا می‌کند. هویت فردی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی هر یک به نوعی بر نحوه تعامل فرد با محیط، ارزش‌ها و باورهایش تاثیرگذار است و فرآیندهای تربیتی و آموزشی نقش کلیدی در شکل‌گیری و تقویت این ابعاد دارند. دانشگاه‌ها به عنوان مراکز اصلی تربیت و آموزش، نقش مهمی در این مسیر ایفا می‌کنند و در این میان، دروس معارف اسلامی به عنوان بخشی از برنامه‌های درسی، تاثیر قابل توجهی بر فرآیند هویت‌سازی دانشجویان دارند. این مقاله با هدف بررسی نقش دروس معارف اسلامی در هویت‌بخشی به دانشجویان، به تحلیل اثرات این دروس بر ابعاد مختلف هویت می‌پردازد. در بخش نخست، مفاهیم هویت فردی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی به تفصیل تبیین شده و اهمیت آن‌ها در فرآیند تربیت و توسعه شخصیت مورد بررسی قرار گرفته است. سپس، نقش دروس معارف اسلامی در تقویت ارزش‌ها، باورها و هویت فرهنگی و اجتماعی دانشجویان تحلیل می‌شود. علاوه بر این، تاثیر این دروس بر شکل‌گیری هویت سیاسی و نگرش‌های فردی در مواجهه با چالش‌های جامعه و مسائل روز بررسی می‌گردد. در ادامه، چالش‌ها و فرصت‌های موجود در فرآیند آموزش معارف اسلامی برای تقویت هویت دانشجویان مورد ارزیابی قرار گرفته و راهکارهایی برای بهبود این فرآیند ارائه می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که آموزش معارف اسلامی می‌تواند نقش مؤثری در تقویت هویت دانشجویان ایفا کند، اما برای بهره‌برداری بهتر و موثرتر نیازمند برنامه‌ریزی‌های نوین، رویکردهای کاربردی و استفاده از فناوری‌های نوین است. https://www.thbaj.ir/article_245500.html شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1386 با ایجاد شورای تخصصی مهندسی فرهنگی، ظرفیت‌های کشور را جهت تدوین نقشه مهندسی فرهنگی کشور بسیج نموده و در تاریخ 20/8/93 به تصویب نهایی رساند. بند ج فصل هفتم نقشه، مبین تقسیم کار استانی و ضرورت حرکت استانی برای «اجرایی سازی نقشه در متن جامعه» است. از اقدامات اساسی جهت اجرایی سازی نقشه ، تدوین آیین نامه و دستورالعمل و تنظیم برش‏های استانی می‌باشد. برش استانی نقشه، برنامۀ عملیاتی تحقق اقدامات ملی نقشه در هر استان است و از ترجمه و تفسیر آن اقدامات به طرح/پروژه به دست می‌آید. در راستای تدوین برش استانی، پس از جایابی اقدامات استانی در فهرست برنامه – فعالیت دستگاه اجرایی، نوبت به انتخاب طرح‌ها می‌رسد. در این میان دستگاههای اجرایی استان موظفند پروژه‌های متناسب با هر اقدام استانی اولویت-دار را پیشنهاد کنند.. حاصل مطالعه و بررسی طرح‌ها/ پروژه‌های استانی "فاز یک"، که با روش مطالعه و بررسی برنامه‌های دستگاههای فرهنگی، مشاوره و مصاحبه با خبرگان-کارشناسان و مجریان خط مشی‌های فرهنگی و تحلیل مضمون داده ها احصاء، تنظیم و تدوین شده است، تک قالبی بودن اکثریت برنامه‌های برش استانی، عدم خلاقیت و تخصص لازم کارشناسان استانی، ناکارآمدی برنامه‌ها در حل مسائل فرهنگی استان و استخراج قالب های هفتگانه طرح، رصد، رویداد، آموزشی، تولیدی، تبلیغی و حمایتی است که این موضوع سازمان برنامه و بودجه کشور را به بازنگری مجدد برنامه‌های ابلاغی دستگاههای فرهنگی کشور معطوف می دارد. https://www.thbaj.ir/article_245499.html با گسترش فناوری‌های دیجیتال، اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی و داده‌های کلان، دولت‌ها در جهان در مسیر گذار از مدل‌های سنتی به دولت هوشمند حرکت کرده‌اند. دولت هوشمند فراتر از دولت الکترونیک، با بهره‌گیری راهبردی از فناوری و داده، به دنبال افزایش کارایی، شفافیت، پاسخگویی، مشارکت شهروندان و توسعه پایدار است. در ایران، با توجه به سیاست‌های کلان، برنامه‌های توسعه و اسناد بالادستی، ضرورت طراحی یک مدل بومی برای استقرار دولت هوشمند احساس می‌شود. هدف این پژوهش، شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های دولت هوشمند در جمهوری اسلامی ایران و ارائه یک مدل مفهومی بومی است. این پژوهش با تحلیل مضمون به روش گراندد تئوری نتایج حاصل از منابع کتابخانه‌ای و مصاحبه‌ها را تجزیه و تحلیل و با رویکردی آمیخته (کیفی و کمی) نسبت به اعتبار بخشی به نتایج بدست آمده از نظرات جامعه نمونه شامل خبرگان آشنا به موضوع استفاده کرده است. یافته‌های پژوهش منجر به شناسایی شش بعد اصلی شامل حکمرانی، خدمات، داده، فناوری، زیرساخت و امنیت سایبری شد. این ابعاد در مجموع شامل 34 مؤلفه می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که موفقیت در پیاده‌سازی دولت هوشمند مستلزم توجه هم‌زمان به ظرفیت‌های فناوری، ساختار سازمانی، مشارکت شهروندان و امنیت داده‌هاست. این مدل مفهومی می‌تواند به سیاست‌گذاران در برنامه‌ریزی راهبردی، هماهنگی بین نهادی و ارتقای کیفیت خدمات عمومی کمک کند و مسیر گذار ایران را از دولت سنتی به دولت هوشمند تسهیل نماید. نتایج این پژوهش زمینه‌ساز تحقیقات آتی در توسعه ابزارهای ارزیابی و سیاست‌گذاری هوشمند در ایران خواهد بود.