نقش مراکز و کانون‌های علمی-آموزشی در دستیابی به علوم انسانی قرآن بنیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه قرآن و حدیث، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

چکیده
قرآن کریم ضمن تجلیل از جایگاه علم ومقام دانشمندان،خود را جامع تمامی علوم و معارف معرفی می‌کند. بررسی تاریخ اسلام نیز نشانگر اهتمام ویژه ی نبی اکرم(ص) و دیگر یادگار گرانسنگ آن حضرت، نسبت به تأسیس مراکز علمی و گسترش و نشر دانش اسلامی است. امروزه در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران که بر اساس آموزه های قرآن و عترت (ع) تاسیس شده ، پس از گذشت چهار دهه هنوز علوم قرآن بنیان در مراکز علمی و پژوهشی دچار مهجوریت می باشند. برای تغییر این رویکرد و توجه به نقش نخبگان و مراکز علمی وآموزشی در تبیین چیستی، چرایی و چگونگی تحقق علوم انسانی قرآن بنیان بر کسی پوشیده نیست. درتعلیم و تربیت سه ضلع معلم ،متعلم و محتوا مدنظر است معلم خدا، متعلم انسان و مدرسه عالم است اما محتوا در تمام علوم بویژه در علوم انسانی که برای شناخت و هدایت انسان و جامعه بشری برنامه‌ریزی می‌شود، باید رنگ قرآنی داشته، قرآن بنیان باشد؛ زیرا انسان کامل که براساس حدیث ثقلین عدل قرآن است قرآن ناطق خوانده شده است. اما آنچه امروزه در مراکز آموزشی از جمله دانشگاه ها اتفاق می افتد عموماً "باسم رب" نیست وهرچند که تمامی علوم چهارگانه، یعنی علوم طبیعی، فنی، انسانی و پایه باید باسم رب باشد اما حداقل آن است که علوم انسانی باید مبتنی بر نگاه توحیدی و وحیانی باشد. لذا این پژوهش بر آن است تا با استفاده از روش اسنادی و تحلیلی، نقش مراکز علمی در دستیابی به علوم انسانی قرآن بنیان را مورد بررسی قراردهد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
آقازاده، محرم(۱۳۹۴). روشهای نوین تدریس، تهران: آیثر.‌
آکوچکیان، احمد(۱۳۹۵). ماهیت و ساختار معرفت شناخت -روش شناخت علوم انسانی قرآن بنیان، مجموعه مقالات اولین همایش علوم انسانی قرآن بنیان، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
ابن خلکان(۱۳۶۷). وفیات الاعیان وانباءابناء الزمان، محی الدین عبدالحمید، قاهره: مکتبه النهضه المصریه.
استادآقایی، عباس(۱۳۹۲). از ظهور جهان تا جهان پس از ظهور حضرت مهدی(ع)، قم: یاران مهدی، چ۳.
جوادی آملی، عبدالله(۱۳۸۷). امام مهدی، موجود موعود، قم: اسراء، چ۲.
جوادی آملی، عبدالله(۱۳۹۵). زن در آینه جلال وجمال، قم: اسراء، چ۲۶.
جویس، بروس؛ مارشا، ویل و امیل، کالهون(۱۳۸۰). الگوهای تدریس۲۰۰۰، مترجم محمدرضا بهرنگی، تهران: کمال تربیت.
جویس، بروس؛ کالهون، امیل و هاپکینز، دیوید(۱۳۹۳). الگوهای یادگیری ابزارهایی برای تدریس، ترجمه محمود مهرمحمدی ولطفعلی عابدی، تهران: سمت.
حسنی، علی اکبر(۱۳۹۲). تاریخ تحلیلی وسیاسی اسلام، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چ۵.
حسینی خامنه ای، سید علی(۱۳۹۳). دغدغه های فرهنگی، تهران: صهبا، چ۲۷.
حیدر، اسد(۱۹۶۹م). الامام الصادق و المذاهب الاربعه، بیروت: دارالکتاب العربی.
دشتی، محمد مهدی(۱۳۷۷). از علم سکولار تا علم دینی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی
دورانت، ویل(۱۳۶۸). تاریخ تمدن، ترجمه ابوطالبی ودیگران، تهران: آموزش انقلاب اسلامی.
ذوفن، شهناز(۱۳۸۸). کاربرد فناوریهای جدید در آموزش، تهران: سمت.
رازی، ابوالفتوح(۱۴۰۸). روض الجنان وروح الجنان فی تفسیرالقرآن، مشهد: بنیاد پژوهشهای استان قدس.
رضایی اصفهانی، محمدعلی(۱۳۸۷). منطق تفسیر قرآن، ج۲، قم: جامعه المصطفی الغالیه.
رضوان طلب، محمدرضا(۱۳۸۸) ،آیین اخلاقی دانشجویان، تهران: حفظی.
زیدان، جرجی(۱۳۸۴). تاریخ تمدن اسلام، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ ۱۱.
شعبانی، حسن(۱۳۸۶). روش تدریس پیشرفته، تهران: سمت.
صدوق، ابن بابویه(۱۳۶۲). امالی، تهران: اسلامیه، چ۴.
فیض کاشانی، محمدمحسن(۱۴۰۶). الوافی، اصفهان: کتابخانه امیر المومنین (ع).
قاسم زاده، علی و رضایی بالاجو، پیمان(۱۳۹۲). حدیث آفتاب، ارومیه: شهرداری.
کارگر، رحیم(۱۳۸۹). آینده جهان (دولت و سیاست در اندیشه مهدویت)، قم: گنجم معرفت، چ۳.
کلینی، محمدبن یعقوب(۱۳۶۵). کافی، تهران: اسلامیه، چ۴.
گلشنی، مهدی(۱۳۷۷). از علم سکولارتاعلم دینی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مجتبوی، سیدجلال الدین(۱۳۶۳). فلسفه در ایران، مجموعه مقالات فلسفی در ایران تهران: سمت.
اجلاس جهانی اساتید دانشگاهها و بیداری اسلامی(۱۳۹۱). مجموعه مقالات، تهران: ابناء روح الله.
مصباح یزدی، محمدتقی(۱۳۹۰). فلسفه تعلیم و تربیت، گروهی از نویسندگان، تهران: سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزش و پرورش.
مطهری، مرتضی(۱۳۷۸). استادمطهری و روشنفکران، تهران: صدرا، چ۷.
موسوی بجنوردی، کاظم(۱۳۸۳). دائره  المعارف بزرگ اسلامی ،تهران :جلد۱۳.
موسوی خمینی، روح الله(۱۳۹۳). صحیفه امام، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام.
میرباقری، سیدمهدی(۱۳۸۹). گفتارهایی پیرامون تحول در علوم انسانی، قم: نشرولایت.
نوری، میرزاحسین(۱۳۸۶). نجم ثاقب در احوال امام غائب، قم: مسجد جمکران.
ولایتی، علی‌اکبر(۱۳۸۶). پویایی فرهنگ و تمدن اسلام وایران، تهران: مرکز اسناد وتاریخ دیپلماسی.
ولایتی، علی‌اکبر(۱۳۹۲). تقویم تاریخ فرهنگ وتمدن اسلام وایران، تهران: امیرکبیر.