سنخ شناسی انتقادی رویکردهای مطالعات توسعه سیاسی در ایران پس از انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار علوم اجتماعی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

چکیده
انقلاب اسلامی به عنوان نقطه عطفی در تاریخ ایران معاصر، یکی از گام های بلند ایرانیان در راستای استقلال، رهایی از استبداد ، نیل به آزادی و جمهوریت و به عبارتی دستیابی به توسعه سیاسی بشمار می آید. در راستای تبیین، تحلیل و توصیف توسعه سیاسی به عنوان یکی از اهداف و دستاوردهای انقلاب اسلامی در سال های پس از انقلاب مطالعات زیادی انجام شده و آثار بسیاری منتشر شده است. هدف تحقیق حاضر که با بهره گیری از رویکرد تحلیلی انتقادی به رشته تحریر درآمده است سنخ شناسی و شناسایی چرایی کثرت و تنوع مطالعات مرتبط با توسعه سیاسی است. در راستای هدف فوق این سوال مطرح می شود که مطالعات توسعه سیاسی در ایران مبتنی بر چه رویکردهای مطالعاتی صورت گرفته است؟ نتایج و یافته ها تحقیق بیانگر این مهم می باشد که بدون شناخت رویکردهای مطالعاتی «جامعه شناسی سیاسی»، «اقتصاد سیاسی»، «فرهنگ سیاسی»، «روان شناسی سیاسی» و «فقهی» فهم دقیقی از توسعه سیاسی در این گونه از مطالعات بدست نخواهد آمد و چرایی کثرت و تنوع دیدگاه ها و نبود تصویری دقیق از توسعه سیاسی در ایران به رویکردهای مطالعاتی فوق برمی گردد.

کلیدواژه‌ها


انصاری‌راد، فرزانه(1395). فرهنگ سیاسی نخبگان ابزاری و توسعه سیاسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات نوروزی.
ایوبی، حجت‌الله(1377). نقد نظریه‌های غرب محور در توسعه سیاسی، مطالعات راهبردی، 1(1)، 51-58.
آجودانی، ماشاالله(1387). مشروطه ی ایرانی، چ9، تهران: نشر اختران.
آلموند، گابریل؛ پاول، بینگهام و مونت، رابرت جی(1381). چهارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ترجمه علیرضا طیب، چ3، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
بایندر، لئونارد(1380). بحران‌ها و توالی‌ها در توسعه سیاسی، ترجمه غلامرضا خواجه سروی، تهران: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی.
بدیع، برتران(1393). توسعه سیاسی، ترجمه احمد نقیب زاده،چ7، تهران: نشر قومس.
بشیریه، حسین(1378). جامعه مدنی و توسعه سیاسی در ایران: گفتارهایی در جامعه‌شناسی سیاسی، تهران: نشر علوم نوین.
پای، لوسین(1370). فرهنگ سیاسی، ترجمه مجید محمدی، نامه فرهنگ، 2(5و6)، 47-37.
تهرانی، مسعود(1401). شخصیت و سیاست روان شناسی سیاسی و شخصیت اقتدارگرا، تهران: نشر اختران.
حبیب‌زاده، افشین(1387). مشارکت سیاسی طبقه کارگر در ایران، تهران: نشر کویر.
حسام قاضی، روژان(1395). مدرنیسم توسعه‌نیافتگی و از خود بیگانگی طبقه متوسط جدید در ایران، تهران: نشرآوای نور.
حسنوند محمد(۱۳۹۷). اقتصاد نفتی، دولت و پاسخگویی، تهران: انتشارات دادنامه.
حسنوند محمد(۱۳۹۷). رانتیریسم: رستنگاه ناکارآمدی و فساد، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
حسینی زاده، سید محمد علی(1397). تاملی بر مبانی مشروعیت نظام سیاسی، سیاست، 48(2)، 346-327.
دلفروز، محمدتقی(1400). دولت و توسعه اقتصادی: اقتصاد سیاسی توسعه در ایران و دولت‌های توسعه‌گرا، چ5، تهران: انتشارات آگاه.
دیندار فرکوش، فیروز؛ احمدزاده کرمانی، روح‌الله و الوندی، هومن(1391). شفافیت اطلاعاتی، کار ویژه‌ی اصلی رسانه‌های جمعی در برابر افکار عمومی(با تاکید بر هدفمندی یارانه‌ها)، مطالعات رسانه ای، 7(17)، 78-65.
راش، مایکل(1402). جامعه و سیاست: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمه منوچهر صبوری، چ14، تهران: سمت.
رنانی، محسن(1399). نهادهای مدنی در ایران، تهران: انتشارات موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم.
رئیس دانا، فریبرز(1400)، اقتصاد سیاسی توسعه، چ2، تهران: نشر نگاه.
ساعی، احمد(1394). توسعه در مکاتب متعارض،چ7، تهران: قومس.
سریع القلم، محمود(1396). عقلانیت و آینده توسعه یافتگی ایران، چ16، تهران: مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
سریع‌القلم، محمود(1400). فرهنگ سیاسی ایران، چ7، تهران: انتشارات موسسه نشر فرزان روز.
سلیمی، فرزین و دانشمند، عادل(1395). جنبش دانشجویی و توسعه سیاسی در ایران، تهران:  انتشارات عصر مدرن.
صادقی، سیدشمس الدین و قنبری، لقمان(1396). فرهنگ سیاسی توده، دولت‌های وامانده و مسئله توسعه سیاسی ایران، دولت پژوهی، 3(11)، 159-123.
صادقی، فاطمه(1385). زنان، قدرت و مقاومت در ایران پس از انقلاب، تهران: ناشر(بی نام)
طاهری‌راویزی، عالیه(1397). پستی و بلندی‌های توسعه سیاسی و زنان، تهران: نشر گیسا.
عالم، عبدالرحمن(1402). بنیادهای علم سیاست، چ36، تهران: نشر نی.
عامری، زهرا(1394). نظارت سیاسی بر قدرت و کاربست آن از طریق مردم در نظام حقوقی ایران، سپهر سیاست، 2(3)، 138-115.
عبادپور، نصیر(1400). نهادگرایی و توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: نگاه معاصر.
عبدالملکی، سعید(1399). هفت مقاله درباره روان‌شناسی و توسعه، تهران: ترجمان علوم انسانی.
فارسون، سمیح و مشایخی، مهرداد(1387). فرهنگ سیاسی در جمهوری اسلامی ایران، ترجمه معصومه خالقی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
فکوهی، ناصر(1393). از فرهنگ تا توسعه: مقالاتی در زمینه توسعه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، تهران: نشر فردوس.
فیاض، ابراهیم(1389). کتاب مردم شناسی دینی توسعه در ایران (دین، فرهنگ و توسعه در ایران)، تهران: نشر شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
مدنی قهفرخی، سعید(1400). جنبش‌های اجتماعی و دموکراتیزاسیون، چ2، تهران: نشر روزنه.
معینی پور، مسعود(1389). مؤلفه‌ها و شاخصه‌های توسعة سیاسی از دیدگاه امام خمینی(ره)، پژوهشنامه متین، 12(49)، 98-73.
معینی‌پور، مسعود(1391). الگوی توسعه سیاسی در اندیشه امام خمینی(ره)، تهران: دفتر نشر معارف.
موسوی خمینی، امام سید روح الله(1385). صحیفه امام خمینی(ره)،22 جلدی، چ4، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)
مومنی، فرشاد(1394). اقتصاد سیاسی توسعه در ایران امروز، تهران: انتشارات نقش‌و‌نگار.
مهدی پور، آسیه و فراهانی، مریم(1398). بررسی رابطه علی توسعه اقتصادی و توسعه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران(مطالعه موردی: دولت‌های سازندگی و اصلاحات)، مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، 2(2)، 685-657.
وفائی، خسرو(1393). توسعه سیاسی و سیاست مدرن: آسیب‌ها و چالش‌های توسعه سیاسی در ایران معاصر، علوم سیاسی، 10(29)، 90-75 .
الوندی، پدرام(1398). اصلاحات و تجربه دموکراسی در دانشگاه (رویدادهای سیاسی دانشگاه در عصر اصلاحات به روایت مصطفی معین)، تهران: نشر نی.
یو، دال‌سیونگ(1381). فرهنگ سیاسی و توسعه سیاسی: مطالعه تطبیقی کره و ایران، تهران: خانه سبز.
Jaguaribe, Helio (1968), Economic and Political Development: A Theoretical Approach and a Brazilian Case Study. Cambridge, Mass: Harvard University Press.
LaPalombara, Joseph (1963), Bureacracy and Political Development. U.S, Princeton University Press.
LaPalombara, Joseph (1969),"Political Power and Political Development", Yale Law Review, Vol. 78, July, pp. 1253–1275.
Lerner, Daniel (1958), The Passing of Traditional Society: Modernizing The Middle East. U.S, The Free Press.
Pye, Lucian W. (1966), Aspects of Political Development. Boston: Little Brown Co.