چشم‌انداز هوش مصنوعی در تحول علوم انسانی تحلیلی مبتنی بر رویکرد SWOT

رجبی, محمد; رجبی, هادی; دارابی, رضا

چشم‌انداز هوش مصنوعی در تحول علوم انسانی تحلیلی مبتنی بر رویکرد SWOT

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد رجبی ¹

هادی رجبی ²

رضا دارابی ³

¹ استادیار علوم سیاسی، گروه امنیتی و اجتماعی، پژوهشکده امنیتی، انتظامی و اجتماعی، پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران.

² استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه جامع علوم انتظامی امین

³ عضو هیئت علمی دانشگاه افسری امام حسن مجتبی (ع) فراجا

چکیده

پیشرفت‌های چشمگیر در توسعۀ فناوری هوش مصنوعی و گسترش روزافزون کاربردهای آن در حوزه‌های مختلف، تحولاتی اساسی را در علوم انسانی به دنبال داشته است. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد تحلیلی SWOT، چشم‌انداز هوش مصنوعی در تحول علوم انسانی را بررسی کرده و ابعاد مختلف تعامل میان آنها را از منظر نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ و تهدید تحلیل می‌کند.

یافته‌ها، بر پایۀ تحلیل داده‌های اسنادی و مرور پژوهش‌های معتبر، نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند فرآیندهای پژوهشی را تسریع کرده، تحلیل داده‌های حجیم را تسهیل نموده و دسترسی به منابع را بهبود بخشد. با این حال، محدودیت‌هایی نظیر سوگیری الگوریتمی، هزینه‌های زیرساختی و کاهش عُمق فلسفی تفکر انسانی از چالش‌های پیش روی این تعامل است. این پژوهش همچنین فرصت‌هایی همچون توسعۀ رویکردهای میان‌رشته‌ای و خلق ابزارهای نوین برای آموزش و پژوهش را شناسایی کرده و تهدیدهایی از جمله تشدید نابرابری و مسائل اخلاقی مرتبط با داده‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.

نتایج پژوهش نشان می‌دهد که برای بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های هوش مصنوعی در علوم انسانی و مدیریت چالش‌ها، تدوین سیاست‌ها و راهبردهای منسجم و میان‌رشته‌ای ضروری است. این مقاله با ارائه تحلیلی جامع و نظام‌مند، چارچوبی برای پژوهش‌های آینده در حوزۀ چشم‌انداز هوش مصنوعی در تحول علوم انسانی فراهم کرده و می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های علمی در این حوزه باشد.

کلیدواژه‌ها

چشم‌انداز

هوش مصنوعی

تحول در علوم انسانی

SWOT

تفکر انسانی