توحید محوری در سیاست نافع از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز، فارس، ایران

2 دانشجوی دکترا رشته علوم سیاسی گرایش اندیشه های سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

چکیده
پرسش از نقش توحید در سیاست نافع مورد نظر قرآن‌کریم، بحث کانونی مقاله حاضر است، هدف این پژوهش پاسخ بدین پرسش مهم است، که قرآن‌کریم بر مبانی توحید و نگرش توحیدی، به عنوان محوری‌ترین مبنای اعتقادی دین مبین اسلام، چه اختصاصات، شاخصه‌ها و ویژگی‌هایی برای سیاست نافع، لحاظ کرده است؟ روش این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی اسنادی بوده و شامل این یافته ها است که توحید محوری‌ترین مبنای عقیدتی مسلمانان است، جهان بینی توحیدی، تشکیل جامعه توحیدی را تکلیف کرده است، جامعه ای که نیازمند به نظام سیاسی توحید محور برای گذران امور خود است، سیاست‌های اتخاذ شده در این نظام، سیاست‌های نافع توحید محور است که شاخصه‌های آن از منظر قرآن کریم احصا شده است. استنتاج مقاله بر آن است که هیچ یک از اجزای مرتبط با سیاست و کارکردهای سیاست در نظام توحیدی بی‌ارتباط با توحید نیست و روح توحید در همه امور مربوط به فرد، اجتماع، مبدا، مقصد و آن‌چه برای رسیدن به ‌مقصد باید انجام داد در جریان است. بر اساس مطالعه‌ایی اکتشافی شاخصه‌های سیاست نافع توحید محور از صدها آیه شریفه در قرآن کریم استنتاج گشته که در این پژوهش به برخی از آن‌ها اشاره شده است. براین اساس، این ویژگی‌ها، تفاوت‌ها و تمایزهای عمده‌ی بین سیاست نافع اسلامی و سیاست در سایر مکاتب و نحله‌های فکری را آشکار ساخته است.

کلیدواژه‌ها


منابع
1.      قرآن کریم
2.      اخوان کاظمی، بهرام (1386). عدالت در اندیشه‌های سیاسی اسلام، قم، موسسه بوستان کتاب (مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
3.      اخوان کاظمی، بهرام (1390). تحقق علم نافع، راهبردی بنیادین در اصلاح و اعتلای علمی کشور، معرفت در دانشگاه اسلامی، 15(4)، 32- 49.
4.      اخوان کاظمی، بهرام (1394). الگوی امنیت در مکتب امنیتی جمهوری اسلامی ایران، آفاق امنیت، 8 (26)، 105 134.
5.      جوادی آملی، عبداله (1383). توحید در قرآن، جلد 1، قم، اسراء.
6.      حسینی خامنه‌ای، سید علی (1400)، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، سلسله جلسات استاد سید علی حسینی خامنه‌ای، تهران، انتشارات موسسه ایمان جهادی، چاپ بیست و هفتم.
7.      حکیمی، محمد رضا (1380 )، الحیاۀ، ترجمه احمد آرام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
8.      خمینی، روح الله (1383)، صحیفه نور، جلد 13، ﺗﻬﺮان، ﻣﺆﺳﺴﻪ ﺗﻨﻈﻴﻢ و ﻧﺸﺮ آﺛﺎر اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ، 432.
9.      عابدی، محمد (1399)، امکان تفسیر سیاسی قرآن، سیاست متعالیه، 8 (31)، 7- 26.
10.   عمید زنجانی، عباسعلی ( 1379)، مبانی اندیشه سیاسی اسلام، تهران، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
11.   عیوضی، محمد، مرزبان، نازنین (1395)، بررسی مولفه های حکمرانی خوب از منظر امام خمینی(ره)، مطالعات سیاسی جهان اسلام، 5‌‌ (19) 117 - 137.
12.   فوزی، یحیی (1394)، اندیشه های سیاسی امام خمینی (ره)، قم، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها، دفتر نشر معارف.
13.   قرائتی، محسن، نادری، مهدی (1392)، سیمای سیاست در قرآن کریم، تهران، مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن.
14.   قرائتی، محسن (1383)، تفسیرنور، تهران، موسسه فرهنگی درس هایی از قرآن.
15.   قطرویی، منصور (1403)، علم سیاست نافع و مولفه های آن در آموزه های مذهب تشیع و انقلاب اسلامی ایران، رساله در آستانه دفاع دکترای علوم سیاسی،گرایش اندیشههای سیاسی دانشگاه شیراز(به راهنمایی دکتر بهرام اخوان کاظمی).
16.   کوشکی، محمدصادق (1393)، جستاری در مبانی سیاست مطلوب در قرآن کریم، قم، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها.
17.   گروهی از نویسندگان (1381)، حکومت علوی و کارگزاران، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.
18.   گلشنی، مهدی (1385)، از علم سکولار تا علم دینی، چاپ سوم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
19.   گلشنی، مهدی (1378)، قران و علوم طبیعت، چاپ چهارم، تهران پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
20.   لک زایی، شریف (1401)، مفهوم حکمت سیاسی متعالیه، سیاست پژوهی تحول در علوم انسانی، 1 (2)، 7 32
21.   محمدی ری شهری، محمد (بی تا)، میزان الحکمة، المجلد6 و7، قم، مرکز النشر مکتب الاعلام الاسلامی.
22.   ملک، زاده، محمد (1396)، ماهیت سیاست اسلامی در قرآن از منظر علامه طباطبایی، قبسات، 22 (86)، 197 223.
23.   موسوی زاده، سید ابوالفضل (1401)، معرفی الگوهای مدیریت اسلامی در عصر پیشرفت بر اساس آیات قرآن، سیاست پژوهی تحول در علوم انسانی، 1 (3)، 25 41
24.   موسوی زاده، سید ابوالغضل (1402)، تبیین مولفه‌های وعده نصرت الهی در قرآن مبتنی بر جهاد تبیین مقام معظم رهبری، سیاست پژوهی تحول در علوم انسانی، 2 (2)، 47 61.