مدل تحول نظام آموزش و توانمندسازی منابع انسانی در سازمان‌های دولتی ایران و ارائه راهکارهای مناسب (مطالعه موردی: وزارت آموزش و پرورش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه پژوهشی، دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی گرایش مدیریت منابع انسانی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)

چکیده
هدف پژوهش، مسأله پژوهی نظام آموزش و توانمندسازی منابع انسانی در سازمان‌های دولتی ایران، به طور خاص مطالعه ی موردی درباره وزارت آموزش و پرورش و ارائه راهکارهای مناسب برای این وزارت‌خانه است. روش پژوهش از نوع آمیخته (کیفی-کمی) است. در مرحله کیفی از روش تحلیل مضمون برای شناسایی مؤلفه‌ها و در مرحله کمی از تکنیک‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره (تاپسیس) و مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) برای اولویت‌بندی و سطح‌بندی مؤلفه‌ها استفاده شد. در مجموع ۲۳۱ مقاله بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰2۴ از پایگاه‌های معتبر (مانند اسکوپوس، وب‌آوساینس، اشپرینگر و ...) شناسایی شدند. پس از غربالگری اولیه بر اساس معیارهای مشخص (ارتباط با موضوع، کیفیت علمی و دسترسی به متن کامل)، تعداد نهایی مقالات وارد تحلیل شدند. همچنین در بخش مصاحبه، ۲۰ مدیر ارشد آموزش و پرورش (۱۲ زن و ۸ مرد) با دامنه سنی ۳۸ تا ۶۰ سال به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. یافته‌ها از تحلیل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ مدیر آموزش و پرورش و مرور نظام‌مند ۲۳۱ مقاله استخراج شدند. ابتدا مضامین کلیدی شناسایی شد و سپس با استفاده از روش‌های کمی، مؤلفه‌ها اولویت‌بندی و سطح‌بندی گردید. مطابق یافته‌های این مطالعه، مؤلفه‌های کلیدی شامل ایجاد تحول در دوره‌های آموزشی، به‌روز بودن دوره‌های آموزشی، تناسب دوره‌های آموزشی با سطوح سازمانی، آزادی عمل و تفویض اختیار، زمان‌سنجی آموزش‌های ضمن خدمت، ایجاد انگیزه در کارکنان، تمرکز بر کارگروهی و ارزش‌های اسلامی شناسایی شدند. پیشنهاد می‌شود دوره‌های آموزشی با توجه به این مؤلفه‌ها بازطراحی شوند.

کلیدواژه‌ها


منابع
1.وب‌سایت مقام معظم رهبری آیت‌الله خامنه‌ای، https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=16992
2.ابطحی، سید حسین و سعید عابسی. (1386)، توانمندسازی کارکنان ، مؤسسه تحقیقات و آموزش مدیریت وابسته به وزارت نیرو.
3.احمدى، پرویز؛ صفرى کهره، محمد؛ نعمتى، سمیه. (1390). مدیریت توانمندسازى کارکنان (رویکردها، الگوها، راهبردها، برنامه ها و ارزیابى. ) چاپ دوم. تهران: دفتر پژوهش هاى فرهنگى.
4.الوانی، سید مهدی و دانایی فرد، حسن.( 1380 ).״ مدیریت دولتی و اعتماد عمومی״، دانش مدیریت؛ شماره 55 ، ویژه نامه مدیریت دولتی، صص 5-27.
5.اسدی کرم، علیرضا ( 1382 ). تاثیر آموزش و توانمندسازی کارکنان در افزایش کیفیت تولیدات. نشریه تعاون، 145 ، صص 66-69.
6.اسکات،سینیتا، دنیس،ژافه( 1375 ) ،توانمندسازی کارکنان، ترجمه مهدی ایران نژاد پاریزی،تهران:توسعه تحقیقات و آموزش مدیریت.
7.اسکوایر،کاترین، « تفاوت های ظرفیت سازی فردی و سازمانی »، مترجم: سعید نشاط، مرکز مطالعات جامعه مدنی، تهران، 1382.
8.اعرابی، سید محمد و فیاضی، مرجان ( 1386 ). متدولوژی تدوین و جاری سازی استراتژی توانمندسازی منابع انسانی در بستر فرهنگی ایران .پژوهش های مدیریت منابع انسانی. 1-18، 1.
9.آقایار، سیروس( 1382 )، توانمندسازی روش نوین در محیط رقابتی،ماهنامه تدبیر،شماره 135 ،ص 28.
10.  بابایی. علی اکبر و همکاران. ( ١٣٨١ ). تواناسازی کارکنان سرمایه گذاری جایگزین. مجله تدبیر ، شماره ١٢٩.
11.  بلانچارد، کنت ، جان کارلوس و آلن راندولف( 1996 )، مدیریت توانمندسازی کارکنان. ترجمه مهدی ایران نژاد ( 1378 ). تهران: نشر مدیران.
12.  بلانچارد،کن و راند، ولف( 1381 ). مدیریت تواناسازی کارکنان، ترجمه مهدی ایران نژاد پاریزی، چاپ دوم، تهران:نشر حدیث
13.  تقی زاده، هوشنگ و ضیائی حاجی پیرلو، مصطفی (1395). بررسی روابط درونی مؤلفه های توانمندسازی کارکنان با توسعۀ الگوی ساختاری  مقایسه ای. پژوهش های مدیریت منابع انسانی. 85-111، 8.
14.  جعفرزاده،رحیم ( 1386 ) ، الگوی انتقالی در ارزیابی اثربخش آموزش کارکنان،مجله تدبیر،شماره 86
15.  رضائیان، علی ( 1382 )، مبانی سازمان و مدیریت، چاپ پنجم، انتشارات سمت
16.  رضیئی،سمیه ( 1384 ) ، بررسی و تبیین عوامل مؤثر بر توانمندسازی نیروی انسانی در شرکت عملیات اکتشاف نفت
17.  رمضانی، بهزاد. ( ١٣٧٧ ). مدیریت توانمند. نشر دایره.
18.  سلطانی، ایرج ( 1383 )، مدیریت عملکرد بسترساز پرورش منابع انسانی (ارزیابی عملکرد کارکنان)، انتشارات ارکان، چاپ دوم.
19.  سلیمیان، معصومعلی، « طراحی و تبیین الگویی مناسب در توانمندسازی »، رساله دکترای مدیریت دولتی،دانشکده مدیریت واقتصاد دانشگاه آزاد، 1381.
20.  سید جوادین، سید رضا؛ حیدری، حامد و شهباز مرادی، سعید (1388). نقش رهبری معنوی در توانمندسازی نیروی انسانی در خدمات بررسی موردی در نظام بانکی، نشریه مدیریت دولتی، شماره 2 ، صص 88-75.
21.  سیدی فرد، سیدعلی (1395)، هستی‌شناسی اجتماعی: درآمدی بر یک نطریه نو، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)، بسیج دانشجویی.
22.  شهبازی، زهره؛ مبارکی، مهدی و مصطفوی، نجمه سادات. (1402). هدف شناسی و امکان شناسی توسعه اجتماعی در ایران. مطالعات جامعه شناسی, 16(58), 7-30. doi: 10.30495/jss.2021.1938528.1371
23.  صنعتی، زینب؛ زارعی متین ، حسن ؛ و محمدی الیاسی ، قنبر ( 1386 ). بررسی رابطه بین آموزشهای ضمن خدمت و توانمندسازی کارکنان. فصلنامه فرهنگ مدیریت، صص 87-116.
24.  فتحی اجارگاه،کوروش ( 1383 ) ، برنامه ریزی آموزش ضمن خدمت کارکنان، تهران:سمت
25.  کروبی، مهدی، و متانی، مهرداد. (1388). توانمندسازی منابع انسانی از طریق آموزش های ضمن خدمت. مدیریت بهره وری (فراسوی مدیریت)، 3(9)، 7-30. SID. https://sid.ir/paper/181992/fa
26.  مک‌گرگور، دوگلاس (1381). چهره انسانی سازمان‌/ دوگلاس مک‌گرگور؛ ترجمه حسین وزیری سابقی‌،   تهران‌: دفتر پژوهشهای فرهنگی‌.
27.  معماریان،امید،1382 ،« ظرفیت سازی و جامعه مدنی فراتر از مرزهای آموزش »، مرکز مطالعات و آموزش سازمان های جامعه مدنی، شماره 14و 15، ص 24.
28.  مقیمی، سید محمد ( 1384 )، کارآفرینی در سازمان های دولتی ، انتشارات مرکز کارآفرینی دانشگاه تهران.
29.  نیازى، محسن و کارکنان نصرآبادى، محمد. (فروردین 1388 ). توانمندسازى براساس راهبرد اجتماعى. ماهنامه تدبیر. 20 (203)، صص 21-26. قابل بازیابى از: http://magiran.com/p 26
30.  هرسی، پال و کنث بلانچارد ( 1380 )، مدیریت رفتار سازمانی، ترجمة علی علاقه بند، انتشارات امیرکبیر.
31.     
32.     
1.       Abbaspour et al. (2016), the Use of Future Strategies and Human Resources Empowerment and Productivity in Education, Case Study: Tehran Province Education Bureau.
2.       Ahmed, A, Arshad, M. A, Mahmood, A, & Akhtar, S. (2016). Holistic Human Resource Development: Balancing the Equation through the Inclusion of Spiritual Quotient. Journal of Human Values, 22(3), 165-179.
3.       Alagaraja & Wang, P. M. 2012. Human Resource Management: Gaining a Competitive Advantage. 3rd ed. Boston: Mc Graw-Hill
4.       Anderson, V. (2017). HRD standards and standardization: where now for human resource development?. Human Resource Development International, 20(4), 327- 345.
5.       Barifaju (2016), Technology Adoption in Human Resource Management in Higher Education Institutions.
6.       Baron, A., & Armstrong, M. (1998). Human Capital Management: Achieving Value Through People. London: Kogan Page.
7.       Barton, Harry; Barton, Lisac (2011). "Trust and Psychological Empowerment in the Russian Work Context", Human Resource Management Review. Vol. 21.
8.       Bassi, L. J., & Mc Murrer, D. P. (2008). Maximizing Your Return on People.Hardward Business Review, 8 (71), 32-42.
9.       Behzadian, M., Otaghsara, S. K., Yazdani, M., & Ignatius, J. (2012). A state-of the-art survey of TOPSIS applications. Expert Systems with Applications, 39(17), 13051-13069
10.   Benitez et al 2016" .Human Resource Management in Higher Education: 13
11.   Blanchard, K.H., 1999, Total Quality Management:2Ed, Empowerment Tak More Than One Minute, Barrett-Koehler. Sanfancisco.
12.   Bowen, D. E, and E. E. Lawler. "Empowering Service Employees." Sloan Management. 1995; 36: 87-95.
13.   Brinkerhoff, R. O. (2006). Increasing impact of training investment: An evaluation strategy for building organizational learning capability. Industrial and Commercial Training, 38(6), pp. 302-307.
14.   Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3, 77-10
15.   Carrol, 1995 Teamwork vs. Team talk: Lets Get Real About Teamwork & Past the Hype: Team Excellence interaction Design Inc.
16.   Carter, M. (2001), Strategic planning (in nonprofit or for profit organizations), http://www.Strategic planning .com
17.   Colley, L., McCourt, W., & Waterhouse, J. (2012). Hybrids and contradictions: Human resource management in the contemporary public sector. International Journal of Public Administration, 35(8), 507-512.
18.   Conger J, Rabindra N and Kananga H. "The Empowerment Process: Integrating Theory and Practice." Academy of Management Review. 1998; 13(3): 471-482.
19.   Davenport, T.H. and L. Prusak (1988), Working knowledge, how organizations manage what they know, Boston: Harvard Business School Press.
20.   Dennis, G. 1998. Here Today, Gone Tomorrow. Corrections Today,Vol.60 issue.3. empowerment’’, Integrating Manufacturing Systems. 2002; 13(4) : 201-211.
21.   Faisal, M., Banwet, D.K. and Shankar, R. (2006). "Supply chain risk mitigation: modeling the enablers"" Business Process Management, vol. 12, no. 4, pp. 535-552.
22.   Fox, J(1998). Employee empowerment an apprenticeship model, barney School of business. University of Hartford. Adviser Morgan Sander.
23.   Foy N. Empowering People at Work. Cambridge.1997.
24.   Greasly, K. Bryman, A. Pric, A. Naismith, N. Soetanto, R. (2008) “Understanding Empowerment from on Employee Perspective”, Team Performance Agement, 14(1/2):39-55.
25.   Gomez, C. & Rosen, B (2001). "The leaded- member Exchange as a link between managerial trust and employee. Empowerment. Group and organization management".
26.   Goyal, K. K., & Jain, P. K. (2016). A comprehensive study of configuration selection for a flexible manufacturing system using different multi-criteria decision-making methods. International Journal of Production Research, 54(12), 3582-3603.