ناکارآمدی علوم انسانی در ایران و راهکارهای برون رفت از آن

نوع مقاله : علمی تخصصی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده
سابقۀ آموزش عالی در ایران به اواخر قرن سیزدهم هجری شمسی باز می‌گردد. اما جهش کمّی در آموزش عالی از اوایل دهه 1370 آغاز گردید و در طول سه دهه گذشته تعداد دانشجویان و دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها به ویژه در علوم انسانی به صورت بی رویه افزایش یافت. این دسته از علوم از جمله علم سیاست علی‌رغم رشد کمّی همچنان با برخی ضعف‌ها و آسیب‌های جدی مواجه‌اند: بومی نبودن محتوای آموزش‌ها، عدم تطابق محتوای دروس با تحولات سیاسی-اجتماعی جدید، مرجعیت نظریه‌های غربی در حوزه های آموزش و پژوهش، کاربردی نبودن آموزش‌های دانشگاهی و مواردی از این قبیل جزو آسیب‌های علوم انسانی در ایران است. این تحقیق که با روش ترکیبی(کمی و کیفی) و با استفاده از داده‌های آماری و اسناد رسمی صورت گرفته، ضمن آسیب شناسی وضع موجود به ارائه راهکارهای تحول در علوم انسانی و سیاسی پرداخته است. مطابق نتایج تحقیق، برخی الزامات تحول در علوم انسانی به ویژه علم سیاست عباتند از: کابردی شدن رشته های علوم انسانی، بازسازی جایگاه علوم انسانی در نظام آموزشی، سیاستگذاری و ایجاد مشوق‌های مادی و معنوی به منظور حرکت اساتید علوم انسانی به سمت ارائه نظریه‌های بومی، کاهش فاصله میان ارزش‌های نظام سیاسی و رویکرد حاکم بر دانشگاه‌ها و حرکت به سمت مطالعات بین رشته‌ای متناسب با شرایط و نیاز‌های کشور

کلیدواژه‌ها


ازغندی، علیرضا (1379). تحولات سیاسی اجتماعی ایران، جلد اول، تهران: سمت.
باوی، محمد (1387). «وضعیت رشته علوم سیاسی در ایران»، فصلنامه علوم سیاسی، سال اول، شماره 3.
بشیریه، حسین (1378). «وضعیت علم سیاست در ایران»، گفتگو با حسین بشیریه، نشریه علوم سیاسى، شماره 4.
شیخ زاده، حسین (1385). نخبگان و توسعه ایران، تهران: انتشارات مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
صبوری، حمید (1386). «جنبش نرم­افزاری یا نهضت تولید علم و اندیشه»، ماهنامه علمی- تخصصی انجمن روابط عمومی ایران، شماره 56.
عنایت، حمید (1373). وضعیت علوم اجتماعی در ایران، ترجمه نوشین احمدی، کتاب توسعه، شماره 5.
قانعی­راد، محمدامین (1381). «شیوه جدید تولید دانش: ایدئولوژی و واقعیت»، مجله جامعه­شناسی ایران، دوره چهارم، شماره 3.
مرکز آمار ایران، سالنامه آماری سال 1368.
مرکز آمار ایران، سالنامه آماری سال 1391.
مرکز آمار ایران، پایگاه اینترنتی «درگاه ملی آمار».
م‍س‍ت‍وف‍ی‌، ع‍ب‍دال‍ل‍ه (1395). ‌ش‍رح‌ زن‍دگ‍ان‍ی‌ م‍ن‌: ت‍اری‍خ‌ اج‍ت‍م‍اع‍ی‌ و اداری‌ دوره‌ ق‍اج‍اری‍ه‌، تهران: هرمس.
وجدانی، محمد (1398). جایگاه صنایع فرهنگی و خلاق در اقتصاد جهان، پایگاه اینترنتی تسنیم، 4/9/1398
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، گزارش موسسه پژوهش و برنامه­ریزی آموزش عالی.
Xue, L (2006). "universities in china national innovation system", presented at the second international  colloquium on research and higher education policy unesco headquarters, Paris.