تحولات حقوقی و جهانی کاربست سازوکارهای ضدجرایم تروریستی در عصر خشونت و افراطی‌گری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار و عضو هیأت علمی گروه حقوق دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده
از آنجایی که تروریسم، از اساسی ترین معضلات جامعه جهانی و خطرناک ترین تهدیدها علیه حقوق ملت‌ها و ثبات بین المللی است، یکی از مسائلی که همیشه از دید اذهان جهانی مورد اهتمام بوده و متأسفانه هیچ‌گونه هنجار مؤثری در مبارزه با نقض آن مقرر نگردیده، مسأله بروز خشونت و افراطی‌گری ناشی از ارتکاب جرایم تروریستی بوده که اغلب با چالش‌هایی مواجه است. از اینرو، مبارزه با خشونت و افراطی‌گری ناشی از جرایم تروریستی زمانی قابل دسترسی است که در بسیاری از چالش‌های بین‌المللی به ویژه تهدیدات ناشی از جرایم تروریستی، دولت‌ها ضمن توافق‌نظر در امر مبارزه، ضمن مساعدت و همکاری با سازمان‌های بین‌المللی، شکاف موجود را از طریق اجماع در پذیرش اسناد بین‌المللی در نیل به جهانی عاری از هرگونه ناامنی و تهدید مرتفع کنند. به علاوه، امروزه مبارزه با خشونت و افراطی‌گری به مثابه حلقه مفقوده در چالش‌ها و هنجارهای بین‌المللی مستلزم توجه بیش از پیش به آن است که این امر نه تنها موجب رفع ناهنجاری‌های ملی و بین‌المللی بوده، بلکه با اجرای آرمان‌ها و اصول مقرر در منشور ملل متحد شرایط تحقق صلح را فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها


امینی، واحد (1393)، «حقوق بین الملل و صلح بین الملل: چهارچوبی تحلیلی برای تئوریزه نمودن تروریسم جهانی، حقوق بین الملل جهانی و صلح و امنیت جهانی»، پژوهش‌های روابط ‌بین‌الملل، شماره 13.
ایگلسیاس‌برلانگا، مارتا (1389)، «مبارزه با تروریسم و عدالت جهانی: یک زوج نامتقارن»، مطالعات بین‌المللی، شماره 4.
بریسک، آلیسون (1390)، «حقوق بشر و ناامنی»، در: بررسی تطبیقی امنیت ملی و حقوق بشر در جوامع مختلف، ویراستاران: آلیسون بریسک و گیرشون شافیر، ترجمه عسگر قهرمان‌پوربناب، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.
جاوید، محمدجاوید (1388)، «عدالت طبیعی بنیانی برای صلح جهانی: از قوانین طبیعی تا امنیت همگانی»، بولتن مرکز مطالعات علمی بین‌المللی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سال هشتم، شماره 1.
حسین‌خانی، الهام (1389)، «فرهنگ صلح عادلانه و نظام سیاسی و بین المللی» در: حق بر صلح عادلانه، به اهتمام نادر ساعد، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی، چاپ اول.
زهرانی، مصطفی (1393)، » جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری»، مجموعه مقالات اولین کنفرانس جهانی علیه افراطی‌گری و خشونت، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امورخارجه، چاپ اول.
ساعد، محمدجعفر (1389)، «وجاهت منزلت انسانی در گستره حق بر صلح»، صلح عادلانه (مجمع جهانی صلح اسلامی)، سال اول، شماره 2.
ساعد، نادر (1389)، «صورت‌بندی تروریسم در نگاه حقوقی: دستاویزها و چشم‌اندازها»، در: تروریسم و حقوق بشر، زیر نظر نادر ساعد، تهران: انتشارات دادگستر به سفارش برنامه عمران سازمان ملل متحد و کرسی حقوق بشر دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول.
ساعد، نادر (1390)، «تروریسم و نظام حقوقی ناظر بر حمایت از صلح و حقوق بشر»، در: تروریسم و مقابله با آن، به اهتمام عباسعلی کدخدایی و نادر ساعد، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی به سفارش کنفراس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه، چاپ اول.
ضیایی‌بیگدلی، محمدرضا (1387)، «جهانی‏شدن حقوق بین‌الملل؛ چالش قرن بیست و یکم»، مجموعه مقالات همایش جهانی‏شدن حقوق و چالش‌های آن، گردآوری و تهیه و تنظیم: غلامرضا خواجی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد.
عامری، داوود (1389)، «حق بر مطالبه صلح عادلانه»، در: حق بر صلح عادلانه، به اهتمام نادر ساعد، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی، چاپ اول.
عاملی، سعیدرضا (1390)، «همزیستی جهانی و رویکرد آینده اندیشانه به جنگ و صلح»، در: تروریسم و مقابله با آن، به اهتمام عباسعلی کدخدایی و نادر ساعد، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی به سفارش کنفراس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه، چاپ اول.
عاملی، سیدرضا (1389)، رویکرد انتقادی به استعماری مجازی آمریکا: قدرت نرمن و امپراتوری‌های مجازی، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول.
عزیزی، ستار (1390)، «تروریسم و نهضت‌های آزادی بخش: مرزشناسی حقوقی»، در: تروریسم و مقابله با آن، به اهتمام عباسعلی کدخدایی و نادر ساعد، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی به سفارش کنفراس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه، چاپ اول.
فضائلی، مصطفی و وحید کوثری (1400)، » نظریه جنگ حقوقی و آینده حقوق بین‌الملل: حقوق ابزار صلح یا جنگ»، تحقیقات حقوقی، شماره 93.
قربانی، ارسلان و سیمبر، رضا (1388)، «صلح و حقوق بشر: فرصت‌ها و چالش‌ها»، مطالعات بین‌المللی، شماره 3.
قماشی، سعید (1390)، «کرامت انسانی راهبرد نوین در سیاست جنایی»، آموزه‌های حقوق کیفری، شماره 1.
کدخدایی، عباسعلی و ساعد، نادر (1390)، «مقابله با تروریسم و راهبرد سازمان کشورهای اسلامی در پرتو کنوانسیون 1999»، در: تروریسم و مقابله با آن، به اهتمام عباسعلی کدخدایی و نادر ساعد، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی به سفارش کنفراس بین‌المللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه، چاپ اول.
گایا، جورجیو (1389)، «مبارزه با تروریسم: حقوق توسل به زور، حقوق درگیری‌های مسلحانه با نگاهی به افغانستان»، ترجمه پروانه تیلا، در: تروریسم و حقوق بشر، زیر نظر نادر ساعد، تهران: انتشارات دادگستر به سفارش برنامه عمران سازمان ملل متحد و کرسی حقوق بشر دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول.
لسانی‌سنگاچین، محمدامین، شهرام زرنشان، محسن محبی و سیدقاسم زمانی (1400)، «مقابله با افراطی‌گری دینی در حقوق بین‌الملل؛ تأملی بر چالش‌ها و موانع»، مطالعات بین‌المللی، شماره 3.
مبینی‌کشه، زهرا و علی امیدی (1398)، «موج چهارم تروریسم و روندهای آینده تروریسم بین‌الملل»، پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، شماره 2.
منصوری، سیروس و همکاران (1389)، «عدالت اقتصادی و صلح جهانی نگاه اسلام»، در: حق بر صلح عادلانه، به اهتمام نادر ساعد، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی، چاپ اول.
واحد دانشگاهیان مجمع جهانی صلح اسلامی (1390)، چهل گفتار برای صلح عادلانه، تهران: انتشارات مجمع جهانی صلح اسلامی، چاپ دوم.
هرتزوگ، رومان (1380)، آشتی تمدن‌ها راهبردی برای صلح جهانی در قرن بیست و یکم، ترجمه هرمز همایون‌پور، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز، چاپ اول.
Arish Yusuff, Azeez Olawale (2011), “Terrorism-A Threat to Global Peace”, http://ezinearticles.com/?Terrorism---A-Threat-to-Global-Peace&id=4443052.
Bailliet,Cecilia M (2021), "The International Law of Peace Get access Arrow", in: The Oxford Handbook of Peacebuilding, Statebuilding, and Peace Formation, Oliver P. Richmond (ed.), Gëzim Visoka (ed.), Oxford Handbooks.
Barmaki, Jafar(2011), “Environment and Global Peace”, in: Terrorism; Actors and Pathology, Edited by Abbas-Ali Kadkhodaee and Nader Saed, Islamic World Peace Forum and International Conference on Global Alliance against Terrorism for a Just Peace.
Brown, Chris et al., (eds.)(2007), International Relations in political Thought, Cambridge: Cambridge University Press.
Carey, Henry F and Rebecca Sims (2020), "The International Law of Peace", in: Peacebuilding Paradigms The Impact of Theoretical Diversity on Implementing Sustainable Peace, Edited by Henry F. Carey, Cambridge University Press.
Dudouet, Véronique and Schmelzle, Beatrix (eds.)(2010), Human Rights and Conflict Transformation: The Challenges of Just Peace, Berghof Handbook Dialogue Series 9, published by Berghof Conflict Research (BCR), http://www.berghof-handbook.net.
János, Drábik(2011), “Joining Forces Globally Against Terrorism for the Just Peace”, in: http://drabikjanos.com/2011/04/28/joining-forces-globally-against-terrorism-for-the-just-peace/.
MohsenZadeh, Ahmad Ali(2011), “Environmental Just Peace: Impact of "Right to Environment" on "Right to Peace"”, in: Terrorism; Actors and Pathology, Edited by Abbas-Ali Kadkhodaee and Nader Saed, Islamic World Peace Forum and International Conference on Global Alliance against Terrorism for a Just Peace.
Otto, Dianne (2020), "Rethinking ‘Peace’ in International Law and Politics From a Queer Feminist Perspective", SAGE Journals, Volume 126, Issue 1.
Pabst, Adrian(2009), “Unholy War and Just Peace: Religious Alternatives to Secular Warfare”, POLITICS AND RELIGION, Vol. III, No 2.
Stolzenberg, Jurgen(2006), “Terrorism, War, and Peace”, Florianópolis, Vol.5, No.1.
Wagner, Richard V. (2006), “Terrorism: A Peace Psychological Analysis”, Journal of Social Issues, Volume 62, Issue 1,  DOI: 10.1111/j.1540-4560.2006.00444.x
Zakzouk, IM. (2004), On Philosophy, Culture and Peace in Islam, shrokintl Bookshop.