تحلیلی بر مفهوم شناسی و شاخصه‌های علم دینی در اندیشه آیت الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه آموزش الهیات، معارف و تربیت اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده
از جمله فیلسوفان و اندیشمندان معاصر جهان اسلام که دغدغه فراوانی نسبت به علم دینی داشته است و در اندیشه‌‌های علمی خویش بدان موضوع توجه ویژه نشان داده،آیت الله جوادی آملی است. ایشان قائل به معناداری و امکان تحقق علم دینی است و با اتخاذ رویکرد ایجابی و نیز تکیه بر مباحث مختلف سنت تفکر اسلامی، معتقد به این مسأله است و هستی پذیری علم دینی را امکان‌پذیر می‌داند. از نظر ایشان اگر نتیجه تفسیر قول خدا، علم اسلامی است، تفسیر فعل خدا نیز علمی اسلامی به شمار می آید. نیز، ارتباط حقیقی علم و دین در گرو معلوم کردن جایگاه عقل در درون هندسه معرفت دینی می باشد. در این نظر، عقل، به همراه قرآن و سنت و همانند آن ها، تأمین کننده معرفت دینی خواهد بود که هرگز در مواجهه با دین قرار نگرفته و از دایره و شمولیت معرفت دینی خارج نمی‌باشد. بدین جهت در این نگاه، علم کاملاً دینی شده و علم غیردینی وجود نخواهد داشت.

این مقاله با رویکرد اسنادی و به روش توصیفی- تحلیلی بر آن است که به تحلیل مفهوم علم دینی و شاخصه‌های آن از دیدگاه آیت الله جوادی آملی بپردازد و نقش و جایگاه آن را در اسلامی کردن علوم نمایان سازد.

کلیدواژه‌ها


بهنیافر، احمدرضا(1388). آسیب شناسی فرهنگ و تمدن اسلامی در زمینه تولید علم در جهان امروز، علوم اسلامی، 4(13)، 173-201.
جوادی آملی، عبدالله(1372)، شریعت در آیینه معرفت، قم، رجاء.
جوادی آملی، عبدالله(1378)، تفسیر موضوعی قرآن کریم: فطرت در قرآن، ج 12، تنظیم: محمدرضا مصطفی پور، قم، مرکز نشر اسرا.
جوادی آملی، عبدالله(1381)، تفسیر موضوعی قرآن کریم: وحی و نبوت در قرآن، ج 3، تنظیم: علی زمانی قمشه‌ای، قم، مرکز نشر اسرا.
جوادی آملی، عبدالله(1382). انتظار بشر از دین، تنظیم: محمدرضا مصطفی پور، قم: مرکز نشر اسرا.
جوادی آملی، عبدالله(1382). سرچشمه اندیشه، ج 2، تنظیم: عباس رحیمیان، قم: نشر اسرا.
جوادی آملی، عبدالله(1386). اسلام و محیط زیست، تحقیق و تنظیم: عباس رحیمیان، قم: مرکز نشر اسرا.
جوادی آملی، عبدالله(1386). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم، نشر اسرا.
جوادی آملی، عبدالله(1388). تبیین برخی مطالب منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، اسراء، 1(2)، 40-17.
جوادی آملی، عبدالله(1392). تبیین نظریه: فلسفه ی الهی و محال بودن علم غیر دینی، کتاب نقد، 18(69)، 23-44.
جوادی آملی، عبدالله(1393). عمل عرفانی در پرتو علم وحیانی، تنظیم: محمود قلی‌پور، قم: مرکز نشر اسرا.
حسنی، سیدحمیدرضا؛ علی‌پور، سیدمهدی؛ موحّد ابطحی، سید محمدتقی(1390). علم دینی، دیدگاه‌ها و ملاحظات، ویراست دوم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
حسین زاده یزدی، مهدی و اخلاقی، نازیلا(1396). سرنوشت یک نقد؛ بازخوانی نظریه علم دینی آیت الله جوادی آملی، اسلام و مطالعات اجتماعی، 4(16)، 35-59.
دلاور، علی(1378)، مبانی نظری و علمی پژوهش، تهران: انتشارات رشد.
ربانی گلپایگانی، علی(1396). بررسی دیدگاه‌ها درباره چیستی علم دینی، کلام اسلامی، 26(103)، 9-39.
سوزنچی، حسین(1389). علم دینی از منظر آیت الله جوادی آملی، اسراء، 2(4)، 63-88.
سوزنچی، حسین(1392). علم دینی در ایران، پژوهش نامه علوم انسانی اسلامی، 1(1)، 21-40.
شریفی، احمدحسین(1393). مبانی علوم انسانی اسلامی، تهران: آفتاب توسعه.
فنایی اشکوری، محمد(1388). جایگاه عقل و وحی در هندسه معرفت بشری، تحلیل و بررسی دیدگاه آیت الله جوادی آملی در کتاب منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، معرفت فلسفی، 6(4)، 37-66.
مصباح یزدی، محمدتقی(1392). رابطه علم و دین، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
واعظی، احمد(1387). علم دینی از منظر آیت الله جوادی آملی، روش شناسی علوم انسانی، 14(54)، 23-9.