جامعیّت قرآن از دیدگاه مقام معظم رهبری با تأکید بر تحول بنیادین در علوم انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه علوم قران و حدیث دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانش آموخته دکتری علوم قران و حدیث دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده
جامعیّت قرآن، به معنای جاودانگی و جهان‌شمولی قرآن، از موضوعات اساسی مباحث علوم قرآنی است که اندیشمندان مسلمان از گذشته تا حال با استناد به آیات و روایاتی به تبیین این مبنا پرداخته‌اند. این پژوهش، به شیوه توصیفی‌تحلیلی، جامعیّت قرآن را از دیدگاه مقام معظم رهبری با تأکید بر تحول بنیادین درعلوم انسانی، کاویده است. دراندیشه قرآنی ایشان، جامعیّت قرآن به معنای ضامن بودن قرآن در تبیین حقایق و اشتمال آن بر نیازها و تکالیف انسان بوده و این کتاب آسمانی بر همه صحنه‌ها و میدان‌های حضور بشر نظیربُعد معنوی، اجتماعی،سیاسی،اقتصادی مدیریتی،هدایتی، اخلاقی و... اشراف و تسلّط دارد و تبیان بودن قرآن، به معنای راهنما، بیان و خط دهنده بودن آن در این صحنه‌ها و میدان‌ها است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از بین دیدگاه‌های بیانگر جامعیّت قرآن، در اندیشه قرآنی مقام معظم رهبری، دیدگاه حداکثری، جامعیّت بالفعل ظاهر الفاظ قرآن بر همه علوم بشری و طبیعی، اعتباری ندارد و همچنین دیدگاه حداقلی، جامعیّت قرآن را در باب مسائل ارزشی و اخلاقی، نیز به دلیل نگاه سکولاریستی به قرآن و مهجور قرار دادن آن و پذیرش بخشی از آیات قرآن و انکار بخش دیگر آن، مردود است. ایشان با پذیرش جامعیّت اعتدالی قرآن، هدایت‌گر بودن انسان در امور مادی و معنوی، قسمتی از آن را در بعد هدایتی، بیان تمام امور مربوط به هدایت و تربیت انسان در جهات مختلف فردی، اجتماعی، معنوی ، و بخشی دیگر را در بعد علمی، تحوّل بنیادین در علوم انسانی به معنای تغییر مبانی این علوم از خاستگاه غربی آن به جایگاه قرآنی، می‌داند.

کلیدواژه‌ها