بازشناسی موانع و چالش های توسعه علمی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار علوم سیاسی سازمان جهاد دانشگاهی تهران، تهران، ایران.

چکیده
جوامع مختلف به منظور بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی خود، نیازمند فراهم نمودن زمینه‌های رشد و توسعه هستند و یکی از عوامل موثر بر رشد و توسعه هر کشوری، تحول در ساختارهای علمی کشور است. روش تحقیق این مقاله از نوع توصیفی ـ تحلیلی و روش جمع‌آوری داده‌ها به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی است. هدف این مقاله شناسایی و بررسی موانع توسعه علمی جمهوری اسلامی ایران در چارچوب نظریه نونهادگرایی است. در این مقاله ضمن بررسی نظریه نونهادگرایی به عوامل ساختاری چون تعدد مراکز تصمیم‌گیر در امر توسعه علمی، نگاه کمی به پژوهش ها و مقالات علمی، ساختار دانشگاه‌ها و آئین‌نامه ارتقاء اساتید و عوامل سیاسی چون تأثیر گرایش‌های سیاسی در انتخاب روسای دانشگاه‌ها، دانشکده‌ها و اساتید، سیاست‌ گسترش کمی دانشگاه‌ها و نیز نحوه جذب دانشجو به ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی به عنوان موانع توسعه علمی ایران اشاره می‌گردد. اصلاح ساختار تصمیم‌گیری و آئین‌نامه‌ها در کنار پرهیز از نگاه جناحی و سیاسی به امر توسعه علمی و دانشگاه‌ها و نیز ایجاد قطب‌های علمی و پژوهشی می‌تواند زمینه توسعه علمی جمهوری اسلامی ایران را فراهم نماید.

کلیدواژه‌ها


آزاد ارمکی، تقی (1379). اندیشه نوسازی در ایران، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
بدریان، عابد (1394). «مفهوم و جایگاه سواد علمی در پیشرفت و توسعه پایدار کشور»، نشاء علم، سال ششم، شماره اول: 35-31.
پیترز، گای (1386). نظریه نهادگرایی در علم سیاست، ترجمه فرشاد مومنی و فریبا مومنی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی.
چلبی، مسعود؛ معمار، ثریا (1384). «بررسی عرضی- ملی عوامل کلان مؤثر بر توسعه علمی»، پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، دوره 11، شماره 37و38: 24-1.
حقیقت، سید صادق (1387). روش­شناسی در علوم سیاسی، قم، دانشگاه علوم انسانی مفید.
حسینی­زاده، سید محمدعلی (1391). «از نهادگرایی تا گفتمان: درآمدی بر کاربرد نظریه­های نهادگرایی در علوم سیاسی»، فصلنامه علوم سیاسی، شماره : 108-83.
رفیع­پور، فرامرز (1383). موانع رشد علمی ایران و راه­حل­های آن، تهران، شرکت سهامی انتشار.
رنانی، محسن (1391). کهولت اقتصاد ایران؛ مانع تحرک تولید و اشتغال ملی، بورس نیوز، کد خبر 77710.
سنگی، لیلا؛ مجاهدی، محمدمهدی؛ نبوی، سید عبدالامیر و حجازی، الهه (1398). «موانع توسعه علوم انسانی از منظر خردگرایی نقاد با نگاهی به ایران»، پژوهش سیاست نظری، شماره 26: 251-221.
صادق­زاده، علیرضا؛ احمدی­فر، مهرداد (1387). «آسیب­شناسی مدیریت نظام آموزشی کشور و تأثیر آن بر وضعیت موجود نظام آموزشی»، ماهنامه مهندسی فرهنگی شورای عالی انقلاب فرهنگی، سال دوم، شماره 15 و 16: 12-6.
کاظمی، پروین (1380). دانشگاه و چالش­هایش؛ گفتگو با دانشگاهیان، تهران، نشر آریا.
کاظمی، حجت (1392). «نهادگرایی به عنوان الگویی برای تحلیل سیاسی»، دو فصلنامه پژوهش سیاست نظری، شماره 13: 27-1.
کیوانی امینه، محمد (1385). «آشنایی با مکتب نهادگرائی»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره 22: 120-91.
مارش، دیوید؛ استوکر، جری (1384). روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیرمحمد حاجی­یوسفی، چاپ دوم، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
معین، مصطفی (1382). موانع توسعه علمی ایران، دایره­المعارف آموزش عالی، تهران، بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.
نوروززاده، رضا؛ رضایی، ندا (1388). «توسعه علمی در جمهوری اسلامی ایران؛ ابعاد، موانع و راهکارها»، پژوهشنامه علوم اجتماعی، شماره 39: 46-9.
Steinmo, Sven (2008)," Historical Institutionalism", in: Approaches and Methodologies in the Social Science: A Pluralist Perspective, Edited by Donatella Della Porta and Michael Keating, Cambridge university press.